Velkomin í ferðalag okkar um hafið.
Hér deilum við sögum, minningum og hefðum sem tengjast hinu víðfeðma og heillandi úthafi. Við skoðum líf sjómanna, skipin sem mótuðu samfélögin okkar og áhrif sjávar á daglegt líf í gegnum tíðina. Þetta er staðurinn þar sem sagan lifnar við.
22. júní 2026.
Hvalbátur kom inn til Hvalfjarðar með tvo hvali. Verða þeir unnir vinnslustöð Hvalstöðvarinnar sem þar hefur verið til áratuga. Í stöðinni er kjötið fjarlægt af hrygg skepnunnar og því hlutað niður í hæfilega bita. Kjöt skepnanna er að mestu leyti útflutningur og kaupa Japanir mestallt hvalkjöt sem Íslendingar sækja á hafið hér við land.
Agnarögn frá liðinni tíð.
Hér í eina tíð svo sem beið maður ekki eftir að geta keypt sér hvalkjöt í kaupfélagsversluninni heima, á Hellisgötu 16. Kaupfélagsverslunin stóð gegnt Kóngsgerði, Hellisgötu 15, en gerði samt einu sinni til tvisvar á hverju sumri á meðan veiðarnar stóðu enn á sumrin. Í þá daga var ekki spurt hvort, heldur hvenær hvalveiðar hæfust. Hvalveiðar á Íslandi voru jafn örugglega og jafn árlegar og jól og áramót.
Matvöruverslunin á stór-Reykjavíkursvæðinu og matvöruverslunin suður með sjó höfðu þessa tegund matar hjá sér til sölu og er maður minnugur þess að þetta kjöt var langsamlega ódýrasti maturinn á boðstólum á meðan hann enn er í kæliborði kjötvörunnar. Maður tók vel eftir þessu sérstaka atriði og líkaði vel verðlagningin.
Ekki er samt svo að skilja að manni þætti hvalkjöt best allra annarra kjöta en samt eitthvað sem gott var annað veifið að smakka. Fylgdi maður gamalli og gróinni hefð sem eins og gilti í þessu landi og hvarf úr matvöruversluninni 1989 og bar aldrei sitt barr eftir þann tíma. Hin raunverulega orsök veiðibannsins er ofbeldið sem hvalavinir, hvað sem það nú er, beita. Hvað er það annað en gróft ofbeldi að vaða inn í matvöruverslun, eins og var gert, með jafnvel hávaða og látum vegna þess að hún, verslunin, selur löglega fengið hvalkjöt sem einstaklingur er ekki sammála að skuli gert. Munum að á bak við hvalvininn hefur aldrei verið neitt margmenni og verður heldur ekki og vandinn er að fjölmiðlar hafa oft spilað með.
1989 fór allt í stóra stopp á íslenskum hvalmiðum og kom enginn hvalur að landi í allmörg ár en aldrei þó vegna neinnar ofveiði á hvölum. Mörg ríki í IWC voru þá bara orðin andvíg hvalveiðum af tilfinningalegum og siðferðilegum ástæðum, ekki vegna stofnstærða. Þessi vara hvarf úr kæliborði matvöruverslunarinnar og gerði það af ástæðunni: Engar veiðar – ekkert, framboð pólitískrar andstöðu og verslanir vildu ekki tengjast málinu vegna þess að tengslin juku andstöðu gegn tiltekinni verslun. Átti þetta hvalkjöt leysi við í matvöruversluninni bæði um hvort sem er hrefnu og langreyði. Þetta endaði með þeim hætti að öll eftirspurn eftir vörunni hætti og eftir árið 1989 hvarf það alveg, kom aðeins aftur tímabundið 2003–2015 og er í dag nánast horfið.
Spyrjist enginn fyrir um vöru má ljóst vera að kaupmaðurinn sinnir ekki þó að hann strangt til tekið væri sjálfur meira en tilbúinn til að selja slíkan varning en viðkomandi myndi líklega draga lappirnar þegar kæmi að sölu hvalkjöts í dag. Vegna þá andbyrsins sem hann má eiga von á. Ofbeldi, til að ná sínu fram, er vaxandi vandi.
Matteusarguðspjall 24:
“7 Þjóð mun rísa gegn þjóð og ríki gegn ríki, þá verður hungur og landskjálftar á ýmsum stöðum. 8 Allt þetta er upphaf fæðingarhríðanna.”9 Þá munu menn framselja yður, pína og taka af lífi og allar þjóðir munu hata yður vegna nafns míns.“
Gleðilegt sumar. Góður tími er fram undan.